Có một sự thật mà rất nhiều người từng trải qua. Bạn học rất chăm, ghi chép kín vở, nhưng chỉ sau vài ngày đã không còn nhớ rõ mình từng ghi gì. Đến lúc cần dùng lại kiến thức thì phải lật từng trang vở, đọc lại từ đầu như chưa từng học qua. Liệu phương pháp ghi chép hiện tại của bạn có còn phù hợp?
Vấn đề không nằm ở trí nhớ kém. Vấn đề nằm ở cách chúng ta đang ghi chép. Ghi chép không đơn thuần là luyện cơ tay để chép lại lời thầy cô hay nội dung tài liệu. Ghi chép đúng cách là một quá trình giúp não bộ hiểu, xử lý và lưu trữ thông tin lâu hơn. Khi bạn thay đổi cách ghi chép, việc học cũng trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn rất nhiều.
Bài viết này chia sẻ 5 phương pháp ghi chép đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả, phù hợp với học sinh, sinh viên và cả người đi làm, kèm theo 3 mẹo nhỏ giúp bạn nhớ bài lâu hơn gấp nhiều lần.
Nội dung chính của bài viết:
Vì sao bạn cần thay đổi phương pháp ghi chép
Phần lớn chúng ta được dạy cách ghi chép rất sớm, đó là chép càng đầy càng tốt. Thầy cô nói gì thì ghi lại gần như nguyên văn. Sách viết gì thì chép sang vở. Cách học này giúp bạn có cảm giác mình đã học rất nhiều, nhưng thực tế não bộ lại rất ít tham gia vào quá trình hiểu bài.
Khi bạn chỉ chép lại, não bộ hoạt động giống như một chiếc máy photocopy. Thông tin đi vào rất nhanh nhưng cũng trôi đi rất nhanh. Đó là lý do nhiều người học xong vẫn thấy mơ hồ, học trước quên sau và rất khó vận dụng kiến thức vào bài tập hay công việc.
Ghi chép hiệu quả là khi bạn buộc não bộ phải làm việc. Bạn phải chọn lọc ý chính, sắp xếp thông tin, liên kết các ý với nhau và diễn đạt lại bằng ngôn ngữ của chính mình. Quá trình đó giúp bạn hiểu bài ngay từ lúc ghi, chứ không đợi đến lúc về nhà mới học lại.
Khi bạn hiểu nhanh, bạn không cần học vẹt. Khi bạn không học vẹt, trí nhớ sẽ bền hơn rất nhiều.
5 phương pháp ghi chép giúp bạn nhớ lâu hơn 200%
Phương pháp ghi chép Cornell
Cornell là một trong những phương pháp ghi chép được sử dụng rộng rãi trong môi trường học tập và đào tạo chuyên nghiệp.
Một trang giấy được chia thành ba phần. Phần bên phải chiếm diện tích lớn nhất để ghi nội dung chính của bài học. Phần bên trái là nơi ghi các từ khóa, câu hỏi hoặc ý gợi nhớ. Phần cuối trang dùng để tóm tắt lại toàn bộ nội dung bằng vài dòng ngắn gọn.
Điểm mạnh của phương pháp này nằm ở chỗ nó buộc bạn phải suy nghĩ. Trong lúc học, bạn không chỉ ghi chép mà còn phải tự hỏi đâu là ý chính, đâu là chi tiết quan trọng. Khi ôn tập, bạn chỉ cần che phần nội dung chính và nhìn vào cột từ khóa để tự trả lời.
Phương pháp Cornell rất phù hợp với các môn lý thuyết, các buổi học có bài giảng dài hoặc các buổi training trong công việc. Nếu bạn thường xuyên học online hoặc tham gia các khóa học kỹ năng, đây là một cách ghi chép rất đáng thử.
Bên cạnh đó, chúng mình có thay đổi một chút dựa trên các nguyên tắc của phương pháp ghi chép Cornell để phù hợp với môn Văn hoặc dành cho các mọt sách thích đọc sách.
Phương pháp One Page Summary
One Page Summary là cách ghi chép buộc bạn phải tối giản thông tin. Nguyên tắc rất đơn giản, toàn bộ nội dung của một bài học, một chương hoặc một buổi training phải được gói gọn trong một trang giấy. Không thêm trang thứ hai. Không viết lan man.
Để làm được điều này, bạn phải đọc, hiểu và chọn lọc. Bạn cần xác định đâu là ý quan trọng nhất, đâu là công thức cốt lõi, đâu là ví dụ tiêu biểu. Những chi tiết phụ hoặc lặp lại sẽ được lược bỏ.
Để giúp bạn dễ hình dung hơn, chúng mình sẽ hướng dẫn cấu trúc cơ bản để bạn dễ tận dụng phương pháp này:
- 3 dòng đầu: Hãy thể hiện ý chính, nêu bật nội dung của bài, thông điệp chính.
- 3 dòng phía dưới: công thức và ví dụ.
- Cuối trang: ghi lại “Hôm nay mình học được gì?”, ngắn gọn từ 1 – 3 ý.
Phương pháp này cực kỳ hữu ích trước kỳ thi hoặc khi cần ôn nhanh kiến thức trong thời gian ngắn. Với người đi làm, One Page Summary giúp bạn nắm lại nội dung một khóa học hoặc một cuộc họp chỉ trong vài phút.
Phương pháp mindmap
Mindmap hay sơ đồ tư duy là cách ghi chép tận dụng khả năng ghi nhớ bằng hình ảnh của não bộ. Thay vì ghi theo từng dòng chữ dài, bạn đặt chủ đề chính ở trung tâm trang giấy. Từ đó, các nhánh lớn tỏa ra thể hiện các ý quan trọng. Từ mỗi nhánh lớn lại chia thành các nhánh nhỏ hơn với từ khóa ngắn gọn.
Khi vẽ mindmap, bạn không cần viết câu hoàn chỉnh. Chỉ cần từ khóa, ký hiệu và hình vẽ đơn giản. Màu sắc cũng đóng vai trò quan trọng vì giúp não bộ phân biệt các nhóm thông tin.
Mindmap đặc biệt hiệu quả khi bạn cần hệ thống hóa kiến thức, tổng ôn một chương hoặc lên kế hoạch cho một dự án. Chỉ cần nhìn vào một sơ đồ, bạn đã có thể hình dung được toàn bộ nội dung thay vì phải đọc hàng chục trang ghi chép.
Ghi chú theo dạng outline
Outline là cách ghi chép theo cấu trúc phân cấp rõ ràng. Đây cũng là phương pháp ghi chú phổ biến đối với mọi người vởi dễ viết, dễ nhìn và tiết kiệm thời gian. Ý lớn được ghi trước, sau đó là các ý nhỏ liên quan. Mỗi cấp độ thụt vào một khoảng để thể hiện mối quan hệ giữa các ý. Cách ghi này giúp bạn nhìn thấy logic của bài học một cách rất rõ ràng.
Outline phù hợp với các bài học có cấu trúc chặt chẽ như văn học, luật, quản trị, kỹ năng mềm hoặc các bài thuyết trình. Khi cần bổ sung ý mới, bạn chỉ việc thêm vào đúng vị trí mà không làm rối toàn bộ trang ghi chép.
Điều quan trọng khi ghi outline là không viết câu quá dài. Hãy ưu tiên gạch đầu dòng và từ khóa để giữ cho trang ghi chép luôn gọn gàng.
Phương pháp ghi chép: Bảng so sánh
Không phải kiến thức nào cũng nên ghi bằng chữ. Với những nội dung có nhiều khái niệm dễ nhầm lẫn, bảng so sánh là công cụ rất hiệu quả. Bạn có thể đặt các khái niệm cạnh nhau, so sánh điểm giống và khác. Cách này giúp não bộ nhận diện thông tin nhanh hơn rất nhiều.
Bên cạnh đó, ghi chú bằng hình ảnh giúp bạn nhớ lâu hơn nhờ liên tưởng. Một hình vẽ đơn giản, một biểu tượng nhỏ hay một ký hiệu quen thuộc đôi khi có tác dụng hơn cả một đoạn chữ dài. Phương pháp này đặc biệt hữu ích với các môn học nhiều lý thuyết, nhiều sự kiện hoặc các kiến thức trừu tượng.
3 mẹo ghi chép giúp bạn nhớ lâu hơn
Sử dụng hình ảnh minh họa
Khi bạn vẽ hình cho nội dung tương ứng, não bộ sẽ ghi nhớ thông tin thêm một lần nữa. Hình ảnh giúp tăng liên tưởng và làm cho kiến thức trở nên sống động hơn.
Bạn không cần vẽ đẹp. Chỉ cần đủ để bạn hiểu và nhớ. Theo thời gian, khả năng sáng tạo và tư duy hình ảnh của bạn cũng sẽ được cải thiện.
Nhấn highlight nổi bật
Màu sắc giúp não bộ nhanh chóng nhận ra đâu là thông tin quan trọng. Khi ghi chép, hãy dùng highlight cho tiêu đề, khái niệm chính hoặc lưu ý quan trọng.Tuy nhiên, hãy dùng có chọn lọc. Nếu trang nào cũng đầy màu sắc thì hiệu quả sẽ giảm đi rất nhiều.
Đóng khung phần tổng kết ý chính
Sau mỗi bài học, hãy dành một khoảng nhỏ để tổng kết lại ý chính. Phần này nên được đóng khung bằng viền, hộp hoặc ký hiệu riêng để tách biệt khỏi nội dung còn lại.
Để bạn dễ nhìn, chỉ viết những ý cốt lõi nhất. Khi cần ôn lại, bạn chỉ cần đọc phần đóng khung là đã nắm được toàn bộ xương sống của bài. Cách này đặc biệt hiệu quả trong giai đoạn ôn thi hoặc khi bạn cần nhớ nhanh kiến thức để áp dụng ngay vào công việc.
Kết luận
Ghi chép không phải để làm cho vở dày hơn. Ghi chép là để giúp bạn hiểu bài ngay lúc học và nhớ lâu về sau.
Không có phương pháp ghi chép nào đúng cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là bạn bắt đầu thử nghiệm và tìm ra cách phù hợp nhất với mình. Khi bạn ghi chép đúng cách, việc học sẽ nhẹ hơn, nhớ lâu hơn và tự nhiên hiệu quả hơn.
Hãy chọn một phương pháp trong bài viết này và áp dụng ngay từ buổi học tiếp theo. Bạn sẽ nhận ra sự khác biệt rất rõ.
Giới thiệu về Nhật Tâm Notebook:
Nhật Tâm Notebook ra đời từ một mong muốn rất giản dị nhưng bền bỉ: tạo nên một không gian văn phòng phẩm nơi việc viết và ghi chép không chỉ là thói quen học tập, mà còn là một cách nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Chúng mình tin rằng, khi bạn có trong tay một sản phẩm tốt, việc học sẽ trở nên dễ chịu hơn, việc viết cũng trở nên gần gũi và bền bỉ hơn theo thời gian.
Không dừng lại ở việc bán sản phẩm, Nhật Tâm Notebook còn lựa chọn một con đường mang nhiều ý nghĩa hơn cho cộng đồng. Với mỗi đơn hàng, chúng mình trích 10% lợi nhuận để đóng góp cho dự án viết cho cộng đồng, nơi khuyến khích mọi người viết để kết nối, chia sẻ và chữa lành. Đây là cách Nhật Tâm Notebook lan tỏa giá trị của chữ viết vượt ra khỏi trang giấy, để việc mua một cuốn sổ không chỉ là hành động tiêu dùng, mà còn là sự chung tay cho những dự án mang ý nghĩa xã hội.
Thông qua những hoạt động viết, cuộc thi, podcast và các dự án cộng đồng, Nhật Tâm Notebook mong muốn xây dựng một cộng đồng nơi chữ viết được trân trọng, cảm xúc được lắng nghe và mỗi người đều có cơ hội kể câu chuyện của riêng mình. Viết không chỉ để học tốt hơn, mà còn để hiểu mình hơn, và Nhật Tâm Notebook tự hào được đồng hành trên hành trình đó.
Các kênh truyền thông của Nhật Tâm:
- Facebook: https://www.facebook.com/nhattam.notebook
- Group cộng đồng viết lách: https://www.facebook.com/groups/nters.nhattam
- Youtube: https://www.youtube.com/@nhattam_channel
